close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

    Strona Archiwalna
    Aktualna strona znajduje się pod adresem: gov.pl/dyplomacja

  • DEBATA O EUROPIE

  • 5 października 2018

    5 października w Białymstoku odbyła się kolejna debata w ramach cyklu konsultacji obywatelskich.

    Wydarzenie miało miejsce w Auli Wydziału Historyczno-Socjologicznego Uniwersytetu w Białymstoku.

     

    Wśród panelistów debaty znaleźli się: Michał Mazur, zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Europejskiej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych; Beata Jaczewska, ekonomistka, prawnik, specjalistka ochrony środowiska; pracownik Departamentu Polityki Europejskiej w MSZ, była dyrektor wykonawcza Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego; Tomasz Żornaczuk, PISM, kierownik Programu Europa Środkowa; Jakub Groszkowski, OSW, kierownik Zespołu Środkowoeuropejskiego prof. dr hab. Eugeniusz Mironowicz, UwB, kierownik Katedry Polityki Międzynarodowej w Instytucie Historii i Nauk Politycznych UwB, dr hab. Krzysztof Buchowski, prof. UwB, pracownik naukowo-dydaktyczny IHiNP UwB w Katedrze Polityki Międzynarodowej,; dr hab. Elżbieta Kużelewska, prof. Uniwersytetu w Białymstoku, moderatorka debaty.

     

     

    W spotkaniu udział wzięły 82 osoby, w tym przedstawiciele: placówek konsularnych (Konsulowie Honorowi Chorwacji i Rumunii, Konsul Generalny RP w Grodnie), środowisk akademickich (Uniwersytet w Białymstoku, Uniwersytet Trzeciego Wieku), Archiwum Państwowego w Białymstoku, Podlaskiego Oddziału Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, uczniowie białostockich szkół średnich oraz studenci Uniwersytetu w Białymstoku.

     

    Zaproszeni goście omawiali problematykę Europy Środkowej w kontekście różnych państw: od Polski, przez Bałkany, państwa pozostające poza Grupą Wyszehradzką (jak Czechy, czy Słowacja) oraz te nie będące w Unii, niemniej jednak stanowiące w niektórych ujęciach wspominany powyżej region. W związku z problematyką znaczeniową, początek debaty był próbą zdefiniowania pojęcia „Europa Środkowa”. Nawet zakreślenie ram geograficznych tego obszaru okazało się dyskusyjne – od szerokiego: „ziemie rozciągające się między Rosją a Niemcami”, przez: „ciąg krajów położonych w Europie w układzie południkowym od wybrzeża Adriatyku po Estonię”, po zawężenie pojęcia tylko do państw Grupy Wyszehradzkiej. W każdym z tych wariantów Polska jest częścią składową, a zatem kolejnym rozważanym problemem było rzeczywiste bądź potencjalne przywództwo Polski w regionie i rola, jaką powinna pełnić.

     

    W odniesieniu do sytuacji w UE, zwłaszcza w kontekście opuszczania jej struktur przez Wielką Brytanię, zastanawiano się jak ta nowa sytuacja może wpłynąć na większą siłę oddziaływania krajów regionu Europy Środkowej, w tym Polski, na forach unijnych, np. w Radzie Europejskiej. Czy możliwe będzie pozyskiwanie sojuszników także wśród krajów tzw. starej Unii, dla koncepcji rozwojowych UE, proponowanych przez państwa regionu Europy Środkowej?

     

    Kolejnym wątkiem debaty był projekt inicjatywy Państw Trójmorza, jego cele i możliwości realizacji, a także próba odpowiedzi na pytanie, czy projekt stanowi przeciwwagę do państw tzw. starej Unii czy też wpisuje się w rozwój UE jako całości? Zastanawiano się też, jaką strategię przyjąć w stosunku do innych graczy politycznych oferujących współpracę gospodarczą, np. Chin.

     

     

    Zauważono też głosy sceptyków, którzy krytycznie wypowiadają się o zaangażowaniu przywódców państw Europy Środkowej w projekt po części dotyczący „zaledwie” poprawy infrastruktury komunikacyjnej: „Czy do tego, aby wybudować drogę, potrzebni są prezydenci?”. W odniesieniu do obszaru Polski wschodniej (w tym województwa podlaskiego), perspektywę budowy Via Carpatia, jednego z elementów projektu inicjatywy Państw Trójmorza, uznano za szansę na znaczącą poprawę komunikacji drogowej w pasie wzdłuż wschodniej granicy kraju.

     

    Pod koniec debaty padło zapytanie od jednego z uczestników wydarzenia – czy zgoda, m.in. Polski, na przystąpienie Niemiec do projektu inicjatywy Państw Trójmorza, nie sprawi zastopowania projektu (bo dotąd Niemcy patrzyły na projekt krytycznie). Ale z drugiej strony – kontynuował uczestnik debaty – czy konsekwencją takiej decyzji będzie także udział finansowy Niemiec w tworzeniu projektowanego Funduszu Trójmorza, co akurat oznaczałoby znaczące wsparcie ze strony bogatego państwa? Mimo idei równości Unii Europejskiej, zawsze w unii państw krystalizują się kraje o wyższej pozycji, ze względu na lokalizację organów wykonawczych lub potęgę gospodarczą. Pytanie, czy mechanizm ten stanowi zagrożenie dla stabilności Unii, czy może szansę na jej rozwój (wkład finansowy potęg gospodarczych)?

     

    Wnioski

     

    Region Europy Środkowej jest kłopotliwy do zdefiniowania, a jego granice bywają płynne. Rolą Polski, ze względu na jej geograficzne położenie w centrum regionu, powinno być inicjowanie i spinanie projektów dotyczących obszaru Europy Środkowej oraz dążenie w doprowadzeniu do ich finalizacji. W związku z Brexitem nowa jakościowo sytuacja w UE i jej instytucjach (np. Radzie Europejskiej) może stworzyć nowe perspektywy dla państw Europy Środkowej, a zwłaszcza dla Polski.

     

     

    Zawiązanie się inicjatywy krajów Grupy Wyszehradzkiej czy szersza geograficznie inicjatywa Państw Trójmorza to projekty Europy Środkowej, które są kolejnymi etapami rozwiązywania problemów, przed jakimi stanęła ta część Europy po 1989 roku. Są próbą integracji obszaru, który po wejściu do UE odstawał gospodarczo od Europy Zachodniej. Inicjatywa państw Trójmorza, w której mocno akcentuje się aspekty związane z rozwojem infrastruktury, gospodarki i bezpieczeństwa (zwłaszcza energetycznego) nie ma charakteru przeciwwagi dla krajów tzw. starej UE. Jednym z celów projektu Trójmorza jest wzmacnianie spójności UE. Inicjatywa Państw Trójmorza jest uważana przez kraje regionu Europy Środkowej także za projekt wewnętrzny UE. Europa Środkowa widzi siebie jako integralną część UE, ale niezależnie od dużych projektów w rodzaju Inicjatywy Państw Trójmorza, bardzo ważna jest współpraca sąsiedzka państw tego obszaru i wykorzystywanie do realizacji zaplanowanych przedsięwzięć regionalnych różnych narzędzi ich wsparcia, takich jak np. Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki (a w szerszej perspektywie być może – będący na razie w sferze projektów – Fundusz Trójmorza).

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: