close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

    Strona Archiwalna
    Aktualna strona znajduje się pod adresem: gov.pl/dyplomacja

  • WSPOMNIENIA

  • 2016

     

     

    W dniu 5 maja 2016 roku zmarł

    Pan Piotr CEGIELSKI

    dziennikarz, dyplomata, marszand, krytyk sztuki


    mgr nauk ekonomicznych, absolwent Wydziału Handlu Zagranicznego
    Szkoły Głównej Handlowej (d. SGPIS) w Warszawie.
    Urodził się w 29 lipca 1954 roku w Warszawie. Zmarł 5 maja 2016 roku w Sztokholmie.
    W Szwecji mieszkał od 1988 roku.

    W latach 1977-86 dziennikarz prasy podziemnej: „Biuletynu Informacyjnego KOR" (1977-80,
    redaktor działu „W naszym obozie"), „Robotnika” (1977-86), „Tygodnika Mazowsze” (1982-86)
    oraz współpracownik wielu innych wydawnictw opozycyjnych.
    1980-86 dziennikarz i szef redakcji ekonomicznej Polskiej Agencji Interpress (PAI),
    1986-88 I zastępca redaktora naczelnego Redakcji Krajowej PAI,
    1986-88 I zastępca redaktora naczelnego miesięcznika „Reporter”.
    W latach 1988-90 korespondent „Życia Warszawy” i PAI w Sztokholmie,
    1990-1999 skandynawski korespondent „Gazety Wyborczej” w Sztokholmie i Berlinie
    oraz w latach 1994-99 skandynawski korespondent Polskiego Radia w Sztokholmie.
    1995-97 wiceprezes i p.o. prezesa Foreign Press Association w Sztokholmie.

    W latach 1999-2005 dyrektor Instytutu Polskiego w Sztokholmie
    oraz radca ds. kultury i nauki Ambasady RP w Szwecji.
    Organizator kilkuset imprez promujących polską kulturę w Szwecji,
    m.in. szef programu kulturalnego Roku Polskiego w Szwecji 2003 - "Polen.nu".

    Autor książek: „Filmowcy w fartuszkach. Masoneria na ekranie”, Warszawa, 1998;
    „Villagatan 2, czyli dobry adres w Sztokholmie/Villagatan 2 eller en bra adress i Stockholm”,
    Sztokholm, 2005;
    „Spokojnie, to tylko sztuka!”, Sztokholm, 2008;
    "Galicyjskie portrety, czyli mój kolaż rodzinny", Kraków, 2015
    oraz kilku tysięcy materiałów prasowych i radiowych.

    Od 2006 prowadził własną galerię sztuki „Mitteleuropa”.

    Członek Rady Redakcyjnej sztokholmskiego kwartalnika "Suecia Polonia",
    sztokholmski korespondent ukazujących się w Warszawie czasopism: „Art&Business”
    oraz "Ars Regia".

    Laureat Nagrody Polak Roku w Szwecji 2006 przyznawanej przez Nową Gazetę Polską
    w Sztokholmie.

     

    + + + + + +

     

    2015

     

    Z ogromnym smutkiem i żalem przyjąłem wiadomość o odejściu

     

    ś.p. MARII FOMIN

    (28.03.1948 – 5.12.2015)

     

    dyrektor Polskiej Średniej Szkoły Ogólnokształcącej im. Ity Kozakiewicz w Rydze,
    pełniącej tę funkcję nieprzerwanie od 1991 roku

    animatora życia patriotycznego, edukacyjnego i kulturalnego Polaków na Łotwie

    wieloletniego członka Rady Konsultacyjnej ds. Oświaty Mniejszości Narodowych
    przy Ministerstwie Oświaty i Nauki Republiki Łotwy

    odznaczonej Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej
    za wybitny wkład w kształtowanie pozycji polskiej mniejszości narodowej na Łotwie

    wspaniałego człowieka i żarliwej patriotki

     

    JAN DZIEDZICZAK

    Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych

     

     

     

     

    + + + + + + + + + + + + + + +

     

     

    2 listopada  2015 r. zmarł w Londynie hr. Andrzej Stanisław Ciechanowiecki, historyk sztuki, mecenas kultury polskiej, członek licznych towarzystw naukowych.

     

    Urodzony 28 września 1924 r. w Warszawie. Pochodził z rodziny o tradycjach szlacheckich, a w okresie II RP także dyplomatycznych. Walczył w kampanii wrześniowej oraz Powstaniu Warszawskim. Tuż po zakończeniu II wojny światowej, uczestnik konferencji UNRRA w Londynie, jako tłumacz delegacji polskiej. W latach 50. aresztowany z powodu okupacyjnej działalności w konspiracji, m.in. w Armii Krajowej.

     

    W 1961 r. osiedlił się w Wielkiej Brytanii, gdzie został członkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. Osiągnąwszy znaczące sukcesy na rynku dzieł sztuki, część zdobytego majątku przeznaczył na polskie cele społeczne. Działał w Związku Polskich Kawalerów Maltańskich, organizując transporty pomocy dla Polaków w czasie stanu wojennego. W latach 80. założył Fundację im. Ciechanowieckich, która znacząco przyczyniła się do odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie oraz innych instytucji muzealnych.

     

    Autor publikacji służących zachowaniu dziedzictwa narodowego za granicą, np. Polonica na Wyspach Brytyjskich. Uhonorowany Orderem Orła Białego „w uznaniu znamienitych zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej”.

     

     

    +  +  +  +

     

     

    LWÓW: 24 maja 2015 r. w wieku lat 74 zmarł Jan Franczuk, długoletni Prezes Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Wojskowymi we Lwowie, opiekun Cmentarza Orląt Lwowskich.

     

     

    2014

     

      

    7 września 2014 r, w Santiago zmarł Raul Nałęcz - Małachowski – nestor chilijskiej Polonii, jedna z najważniejszych postaci tego środowiska, jej wieloletni oddany działacz, w latach 1989-90 przedstawiciel Rządu Rzeczypospolitej na Uchodźstwie w Chile, wielki patriota oddany krajowi i polskości do ostatniego tchnienia. Miał 98 lat.

     

    R. Nałęcz – Małachowski  urodził się 2 stycznia 1916 r. w Helsinkach. Był jedynym synem gen. Stanisława Oktawiusza Małachowskiego i Szwedki Anny Lisy Petersen,. Po wybuchu II wojny światowej brał wraz z ojcem udział w obronie twierdzy Modlin. W początkach okupacji działał w łódzkim biurze tajnego Czerwonego Krzyża. Aresztowany przez Gestapo w 1943 r., spędził prawie rok w więzieniu na ul. Sterlinga i na Radogoszczu w Łodzi. Wysłany do obozu KL Mauthausen-Gusen (Gusen II), doczekał wyzwolenia przez Amerykanów 5 maja 1945 r.

    Wcielony został do II Korpusu WP we Włoszech. Po jego rozwiązaniu zamieszkał w Belgii, a w 1951 r. wyjechał do Chile, gdzie osiadł na stałe. Związany był tam ze światem kultury jako artysta -malarz i aktor. Jego liczne wystawy prezentowano w różnych miastach Chile, a także w Paryżu, Szwajcarii i Polsce.

     

    W 1991 r. po raz pierwszy od czasów wojny odwiedził Polskę.

     

    Pożegnanie i msza w intencji zmarłego odbyły się 8 września w Santiago, w kościele przy ulicy Callao, niegdyś należącym do Polskiej Misji Katolickiej. Życzeniem zmarłego było spocząć po śmierci obok ojca w kwaterze wojskowej na cmentarzu na Powązkach.

     

                                                                                            +     +     +

     

    4 lipca 2014 r. zmarł w Kanadzie profesor dr Zbigniew Kabata, ps. „Bobo”, światowej sławy parazytolog morza, żołnierz i oficer legendarnego oddziału Armii Krajowej „Jędrusie” na ziemi sandomierskiej i tarnobrzeskiej, poeta, autor słynnego wiersza „Armia Krajowa”. Miał 90 lat.

     

    Przed II wojną światową wychowanek Lwowskiego Korpusu Kadetów, jako harcerz był członkiem załogi jachtu „Zawisza Czarny” pod dowództwem gen. Mariusza Zaruskiego. Podczas wojny i swojej służby w AK, Z. Kabata był redaktorem, drukarzem i kolporterem prasy podziemnej, organizatorem i uczestnikiem akcji dywersyjnych, bitew i potyczek partyzanckich. Pisał partyzanckie pieśni i wiersze.

    Zmuszony uchodzić z Polski przed NKWD i polską bezpieką, w 1945 r. dotarł do II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych we Włoszech. W latach 1948-1951 pracował w Szkocji jako rybak dalekomorski. Studiował biologię na Wydziale Zoologii Uniwersytetu w Aberdeen, gdzie w 1959 r. zdobył stopień doktora filozofii, a w 1966 r. doktora nauk przyrodniczych. Po przyjeździe do Kanady, w 1967 r. został kierownikiem Laboratorium Parazytologii w Pacific Biological Station w mieście Nanaimo na wyspie Vancouver, gdzie pracował do przejścia na emeryturę w 1989 r.

     

    Ppłk Zbigniew Kabata odznaczony był Krzyżem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Walecznych (dwukrotnie). Po ustrojowych przemianach 1989 r. od niepodległej Rzeczypospolitej otrzymał Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Był także kawalerem najwyższego kanadyjskiego odznaczenia państwowego Order of Canada. Prof. Kabatę otaczała wyjątkowa cześć w Polsce i za granicą.

     

                        +     +     +

     

    9 maja 2014 r. w wieku 69 lat zmarł w  Mexico City Lech Hellwig - Górzyński, wybitny teatrolog, reżyser, aktor i pedagog. W Meksyku przebywał od 1984 r.

     

    W 1966 r. ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie. Był aktorem teatrów Narodowego, Bałtyckiego w Koszalinie, reżyserował dramaty i opery, realizował premiery na scenach Gorzowa, Gniezna, Poznania, Olsztyna i Bytomia.

     

    W Meksyku był wybitnym popularyzatorem Polski i jej kultury, zwłaszcza literatury i tradycji polskiego dramatu. Wspierał polskie inicjatywy podejmowane przez meksykańską społeczność polonijną oraz przez Ambasadę RP. Promował też przekłady dzieł polskich twórców i ich publikacje (m.in. „Emigrantów” S. Mrożka).  Od 1987 r. był profesorem zwyczajnym w Narodowym Autonomicznym Uniwersytecie Meksykańskim (UNAM), prestiżowej uczelni meksykańskiej, gdzie pracował na Wydziale Filozofii i Literatury. Był również koordynatorem Kolegium Literatury i Dramatu.  

     

    Prof. Hellwig - Górzyński aktywnie uczestniczył w meksykańskim życiu intelektualnym. Wydatnie przyczynił się do ożywienia kontaktów teatralnych między Polską a Meksykiem oraz regularnej wymiany studentów i nauczycieli akademickich UNAM oraz polskich ośrodków teatralnych.

     

    Był odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP oraz odznaczeniem Zasłużony dla Kultury Polskiej.

     

    +     +     +

     

    20 kwietnia 2014 r. zmarł w Amsterdamie Jan Krzysztof Minkiewicz. Miał 68 lat. Był jedną z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych postaci holenderskiej Polonii. Od lat 1970-tych działał na rzecz opozycji w Polsce, podnosił kwestię represji w komunistycznej Polsce w ramach Amnesty International i był współzałożycielem organizacji MERPOL, działającej na rzecz praw człowieka w Polsce. W latach 1980-tych reprezentował „Solidarność” wobec władz holenderskich (był szefem biura „S” w Holandii), organizował akcje pomocy materialnej i finansowej dla związku oraz brał aktywny udział w protestach przeciw wprowadzeniu w PRL stanu wojennego. Ściśle współpracował z polską opozycją demokratyczną. Był także dziennikarzem Radia Wolna Europa i polskiej sekcji BBC.

     

    Po zmianach ustrojowych w Polsce, rozpoczął współpracę z władzami suwerennej Rzeczypospolitej.  Przez wiele lat był doradcą kolejnych ambasadorów RP w Hadze w kwestiach holenderskiego życia politycznego i sytuacji Polaków zamieszkałych w Królestwie Niderlandów. W czasie polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej był formalnym pracownikiem-ekspertem placówki.

     

    Za swoją działalność na rzecz demokratycznej Polski, J. K. Minkiewicz został w 2001 r. odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP.

     

    +     +     +

     

    5 m5 marca zmarła w Sztokholmie w wieku 87 lat Aleksandra Korewa/Dolly.

     

    Urodzona w 1926 r. w Kownie w polskiej rodzinie ziemiańskiej, Aleksandra Korewa była reżyserem teatralnym, filmowym, radiowym i telewizyjnym. Spod jej ręki wyszły m.in. liczne scenariusze filmowe, adaptacje sztuk teatralnych i powieści. Wzięła udział w Powstaniu Warszawskim (kompania Bradla, ps. „Strzelec – Filip”), pod koniec którego została ciężko ranna. Po kapitulacji Warszawy więziona w obozie w Pruszkowie, skąd okupanci wysłali ją do Auschwitz, na szczęście udało się jej zbiec z transportu. Podjęte studia reżyserii i dramaturgii w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie przerwało w 1952 r. aresztowanie przez UB. Za kontakty za granicą A. Korewę oskarżono o szpiegostwo. Trafiła do celi śmierci w więzieniu na Rakowieckiej. Po uwolnieniu kontynuowała studia, które ukończyła w 1957 r. Nie mogąc zdobyć stałego zatrudnienia, pracowała dorywczo w Teatrze Narodowym i w Teatrze Polskim. Po październiku 1956 r. związała się z czasopismem „Współczesność” i środowiskiem opozycyjnym Klubu Krzywego Koła. Od 1960 do 1968 r. pracowała w Filmie Polskim. W tym czasie zaczęła studiować filozofię na UW. Po marcu 1968 straciła pracę. W 1971 uzyskała dyplom z filozofii, ale znów nie mogła dostać pracy. Utrzymywała się z malowania mieszkań. Od 1973 r. była reżyserem w Teatrze Polskiego Radia. Od 1976 r. współpracowała z KOR i ponownie straciła pracę. W opozycyjnym wydawnictwie Nowa, od zajmowała się kolportażem „bibuły” na terenie całej Polski. Współpracowała z Biuletynem Informacyjnym. W czasie „Solidarności” wyjechała na Biennale do Wenecji z wystawą o tym ruchu. Od końca 1980 do 1983 r. organizowała dystrybucję darów szwedzkiej organizacji Rädda Barnen (Save the Children) dla najbiedniejszych, wielodzietnych rodzin z całej Polski. Po powrocie z zagranicy była wielokrotnie przesłuchiwana. W styczniu 1982 r. wyjechała do córki, do Szwecji, wywiozła listę internowanych i jako pierwsza poinformowała zachodnie media o wydarzeniach w Polsce stanu wojennego. Wkrótce wróciła do kraju i działała w opozycji. Organizowała m.in lokale, w których mogli ukrywać się działacze opozycji i Solidarności. Pośredniczyła też w kontaktowaniu się kurierów spoza kraju z działaczami podziemia.

     

    Aleksandra Korewa/Dolly przez Rząd Londyński odznaczona była Krzyżem Walecznych, Krzyżem Armii Krajowej i Medalem Wojska za udział w Powstaniu Warszawskim i za działalność podziemną w AK w czasie II Wojny Światowej. W 1997 r. otrzymała Warszawski Krzyż Powstańczy. W 2008 r. otrzymała od Prezydenta RP Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Od 1999 r. mieszkała na stałe u córki w Sztokholmie.

     

    Filmpolski.pl - internetowa baza filmu polskiego   http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=1115077                                                                                                                                               

                                                                                                      +     +     +25 lutego 2014 r. w Skultunie (Szwecja) zmarł Michał Bieniasz, prezes Kongresu Polaków w Szwecji, artysta plastyk, działacz organizacji emigracyjnych. Miał 62 lata.

     

    M. Bieniasz urodził się w 1951 roku. W Szwecji mieszkał od ponad 32 lat. W latach 1981-83 redagował, a następnie wydawał miesięcznik „Sprzeciw” w Göteborgu. W wyborach w 1989 r. został wybrany delegatem do Rady Narodowej w Londynie. Od 1989 r. był prezesem Oddziału Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Szwecji. Dwukrotnie był także członkiem Zarządu Rady Uchodźstwa Polskiego (1985-1990, 2002-2004). W 1990 r. wszedł w skład Prezydium Kongresu Polaków w Szwecji, w 2001 r. został prezesem Związku Wolnych Polaków w Västeras. Redagował czasopismo „Słowo Kongresu”. W latach 1994-2001 wydawał także miesięczników dla Polaków w Estonii „Nasza Polonia”. Współredagował pisma Polaków na Litwie, Łotwie i w Estonii "Nasz Czas". Był prezesem i współzałożyciele Związku Dziennikarzy Polskich na Wschodzie. Zaprojektował Pomnik Katyński w Sztokholmie.

     

     

    M. Bieniasz był inicjatorem powstania i przewodniczącym szwedzkiego Związku Rysowników Prasowych i Karykaturzystów HumorKompaniet, a jego karykatury polityczne publikowało wiele codziennych pism i gazet szwedzkich oraz londyński Dziennik Polski. Rysunki satyryczne i karykatury publikowane były w prasie szwedzkiej, polskiej, norweskiej, brytyjskiej, francuskiej, kanadyjskiej i w pismach polonijnych.

     

    Prace artystyczne M. Bieniasza nagradzano m.in. na konkursach w Japonii i Korei Południowej i prezentowano na wystawach w Szwecji (m.in. w Riksdagu), Polsce, Francji, Japonii, Korei Płd, Belgii (w Parlamencie Europejskim).

    Michał Bieniasz odznaczony był Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP.

     

      

                                                                                                       +    +    +

     

    16 lutego 2014 r. zmarła w Nowym Jorku wybitna postać Polonii Wschodniego Wybrzeża USA Janina Katelbach, znana pod pseudonimem artystycznym Nina Polan. Miała 86 lat.

     

    Nina Polan  była córką Zenaidy z Semplińskich, polskiej działaczki z Kowieńszczyzny i Tadeusza Katelbacha, senatora II Rzeczypospolitej. Mieszkała w Wilnie i Warszawie. Wychowała się w Londynie, gdzie skończyła Królewską Akademię Sztuki Dramatycznej.

     

    Była wybitną aktorką i tancerką. Współpracowała z Janem Lechoniem i Kazimierzem Wierzyńskim. Grała w teatrach w Anglii i w Stanach Zjednoczonych. Od ponad trzydziestu lat kierowała Polskim Instytutem Teatralnym w Nowym Jorku, którego celem jest szerzenie wiedzy o polskiej historii poprzez literaturę i muzykę. Mimo podeszłego wieku była niezwykle energiczna i zaangażowana na co dzień w pracę na rzecz teatru i teatralnej edukacji młodzieży polonijnej.  Jeszcze jesienią 2013 r. wzięła udział ze swoim zespołem w Międzynarodowym Festiwalu Teatrów dla Dzieci i Młodzieży „Korczak 2006”. Polski Instytut Teatralny w Nowym Jorku przedstawił tam musical „Powtórka z Czerwonego Kapturka Andrzeja Stalony-Dobrzańskiego, a na VI Światowych Spotkaniach Polskich Teatrów z Zagranicy obok musicalu zaprezentował także przedstawienie „Błyskawica”.

     

    23 lutego  Ninę Polan pożegnali Amerykanie i Polacy.  Przyjaciele, amerykańscy aktorzy i producenci wspominali wybitną koleżankę, podkreślając jej zasługi dla polskiej kultury w Stanach Zjednoczonych. Konsul generalna RP zwróciła uwagę w wystąpieniu, że Nina Polan, która pozostawiła co prawda tylko jedynego krewnego, należała do wielkiej rodziny tzw. emigracji londyńskiej, której przedstawiciele licznie przybyli na uroczystości pogrzebowe w kościele św. Stanisława na nowojorskim Greenpoincie. Tę formację polskiej emigracji zawsze wyróżniał patriotyzm i niezłomność w kultywowaniu języka polskiego, w powiązaniu z literaturą i sztuką polską.

    Prochy Zmarłej zostaną przewiezione do Polski i złożone w rodzinnym grobie na Powązkach.

     

    Jej pamięci poświęcono wieczór "Usta milczą, dusza śpiewa", który odbył się 23 lutego w Polskim Domu Narodowym na Greenpoincie.

     

    Za działalność na rzecz kultury polskiej Nina Polan była uhonorowana Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP oraz Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

     

                                                                                                 +   +   +      

     

    5 lutego 2014 r. w belgijskim Beringen zmarł wielce zasłużony Polak -  Władysław Pietrzak. Miał 88 lat.

    Władysław Pietrzak urodził się w Polsce w 1925 r. W czasie wojny wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec, następnie deportowany do Austrii skąd przedostał się do Włoch, gdzie wstąpił do polskiej armii. W 1947 roku zostaje zdemobilizowany w Anglii i wyjeżdża do Francji, następnie do Belgii.

     

    Od dziesiątek lat znana była Jego aktywność społeczna i polonijna. Na sercu zawsze leżało mu utrwalanie przyjacielskich więzi między Belgami i Polakami, pokazywanie Polski z jej najlepszych stron. W środowisku polonijnym Belgii był postacią bardzo znaną. Społeczną aktywność przejawiał zwłaszcza w Limburgii, gdzie mieszkał. Wł. Pietrzak przyczynił się do powstania Domu Polskiego „Polonez” w Beringen, bardzo dbał też o naukę języka polskiego młodych pokoleń Polaków, działał w teatrach amatorskich. Był wieloletnim prezesem Związku Polaków w Belgii - oddział Beringen, prezesem Związku Polaków w Belgii, a także jego prezesem honorowym. Przez wiele lat przewodniczył Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów w Beringen. Był powszechnie ceniony za skromność, bezinteresowność, pogodę ducha, i zawsze obecne na jego twarzy uśmiech i radość.

     

    Jego praca i zasługi zostały docenione. Prezydent RP nadał mu Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – Polonia Restituta. Uhonorowany był też Złotym Medalem Prymasowskim „Zasłużony w posłudze dla Kościoła i Narodu” oraz Krzyżem Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Za dbałość o zachowanie pamięci o żołnierzach spoczywających na Polskim Cmentarzu Wojskowym w Lommel, otrzymał Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej.

     

    Jan Cibulla, Wydział Konsularny Ambasady RP w Brukseli

     

     

     

    2013

     

     

    9 września 2013 r., zmarł w Płn. Kalifornii podporucznik Stanisław Bala, pseudonim „Giza”. Miał 91 lat. Był dokumentalistą, fotografem Powstania Warszawskiego, operatorem filmowym. Jego zdjęcia są znaczącym fragmentem kolekcji warszawskiego Muzeum.

     

    S. Bala urodził się w 1922 r. w Starawistikach. W konspiracji działał już jako 18-latek. W 1943 r. ukończył Szkołę Polowych Sprawozdawców Wojennych, a w 1944 r. Szkołę Polowych Sprawozdawców Wojskowych. Był też absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. Otrzymał przydział do Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Przebieg powstańczych walk rejestrował przy pomocy aparatu fotograficznego i kamery, dzięki czemu jeszcze w czasie trwania walk mógł stworzyć „Powstańczy film”. Bywał również bohaterem zdjęć kolegów – to jego widać na znanym zdjęciu, gdy zrywa niemiecką flagę z budynku PKO przy ul. Jasnej.

     

    Po Powstaniu więziony w czterech kolejnych obozach jenieckich. Po wojnie osiadł we Francji, potem w Wielkiej Brytanii ukończył studia techniczne. W pierwszej połowie lat 1950-tych wyjechał na stałe do USA osiedlił się w Północnej Kalifornii. Był niezwykle skromnym i ciepłym człowiekiem. Znany był z tego, że przez życie szedł z muzyką Chopina. Był także świetnym pływakiem. W 1939 r. był członkiem polskiej kadry olimpijskiej.

     

    Na kilka miesięcy przed śmiercią, S. Balę odwiedzili polonijni harcerzy z Kalifornii, zainspirowani ideą Konsulatu Generalnego RP w Los Angeles tworzenia lekcji historii opowiadanych przez uczestników wydarzeń. Namówili go na opowieść o powstańczych czasach. To ostatni wywiad, jakiego udzielił. Z materiałów harcerzy powstał photocast pt. „Bohaterowie pośród nas. Lekcja historii nr 2 – Stanisław Bala”. Dostępny jest na kanale youtube konsulatu http://www.youtube.com/watch?v=rrZv4Ao8Aj8.

     

                                                                                                    +     +     +  

     

    20 sierpnia 2013 r. w Montrealu zmarł  w wieku 85 lat Józef Lityński, wybitny klimatolog, emerytowany profesor Université du Québec w Trois-Rivieres, jedna z najwybitniejszych postaci Polonii kanadyjskiej. Jego ojciec Stanisław, był pułkownikiem WP, mianowany pośmiertnie generałem przez Rząd RP na Uchodźstwie, w Kampanii Wrześniowej pełnił funkcję szefa sztabu Armii Poznań.

     

    Józef Lityński urodził się w 1928 r. w Warszawie. W czasie Powstania Warszawskiego był kurierem powstańczym na Mokotowie oraz kolporterem dla ludności cywilnej „Biuletynu Informacyjnego” AK. Po wojnie uzyskał licencjat z fizyki, magisterium z geofizyki i doktorat z nauk o Ziemi (meteorologia) na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1954-64 oraz 1966-67 pracował w Państwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym w Warszawie. Od 1956 r. kierował Zakładem Prognoz Długoterminowych. W latach 1967-68 – adiunkt w Instytucie Matematyki Politechniki Warszawskiej. Od 1969 r. profesor na wydziale geografii Université du Quebéc  w Trois-Rivieres. Jako ekspert Światowej Organizacji Meteorologicznej pracował m.in., w Kongo (1964-66), na Madagaskarze (1975-76), w Gabonie (1979), a w latach 1985-86 badał klimat wysp Południowego Pacyfiku (Polinezja, Nowa Kaledonia).


    W 1993 r. prof. Lityński przeszedł na emeryturę, ale przez wiele lat pozostał aktywny naukowo. Opublikował wiele prac z meteorologii i klimatologii, zajmował się także zmianami klimatycznymi i rolą dwutlenku węgla jako gazu cieplarnianego. W oparciu o eksperymentalne dane zawartości dwutlenku węgla w atmosferze, sformułował nową koncepcję jego zmian stężenia w atmosferze, przeczącą katastroficznym prognozom globalnego ocieplenia.
    Pasjonował się historią wojskową, zwłaszcza Kampanii Wrześniowej, o której napisał kilka rozpraw historyczno-naukowych oraz książkę pt. Rok 1939
    . Na kilka miesięcy przed śmiercią w Polsce ukazała się jego autobiograficzna książka pt. Wielka wygrana. 12 cudów w moim życiu.
     

    W latach 1987-90 prof. Lityński był delegatem Rządu RP na Uchodźstwie na Kanadę, a nieco wcześniej (1983-85) wiceprezesem Grupy Działania na Rzecz NSZZ Solidarność. Od 1985 do 2009 r. pełnił funkcję prezesa Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie z siedzibą w Montrealu.  Od Prezydenta RP otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.

     

    +     +     +

     

    29 lipca 2013 r. zmarł ks. Jerzy Smoliński, wieloletni rektor kościoła pw. św. Józefa na Kahlenbergu, symbolicznego miejsca dla Polaków w Wiedniu, Austrii i poza jej granicami. Miał 91 lat.

     

    Ks. Smoliński urodził się w 1922 r. w Woli Szydłowieckiej. Podczas II wojny światowej był w szeregach Armii Krajowej, gdzie doszedł do stopnia kapitana. W 1941 roku, wstąpił w Krakowie do Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców. Po zakończeniu wojny studiował filozofię i teologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1949 r. Pracował jako duszpasterz m.in. w Warszawie i Poznaniu, sprawował też posługę w Krakowie na rzecz macierzystego zakonu. Od 1976 r. przez blisko 7 lat pełnił urząd prowincjała Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców. W kwietniu 1983 r. przyjechał do Wiednia, gdzie powierzono mu opiekę nad sanktuarium na wzgórzu Kahlenberg.

     

    Uhonorowany m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP, Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej oraz Medalem „Pro Memoria”. Przez ponad 30 lat pracy na rzecz Polonii wiedeńskiej dał się poznać jako zapobiegliwy ambasador spraw polskich.

     

                                                                                                      +     +     +

     

    18 lipca 2013 r. zmarł w Londynie, w wieku 82 lat, Jerzy Kulczycki, znany londyński wydawca i księgarz, wieloletni właściciel znanej księgarni i wydawnictwa „Orbis”, które zgromadziło największy w Londynie zbiór antykwaryczny książek emigracyjnych. Był wybitnym działaczem kultury, zasłużonym w walce o przemiany demokratyczne w Polsce. Organizował i wspierał przerzuty emigracyjnych wydawnictw do kraju oraz kolportaż polskich wydawnictw „drugiego obiegu”. W 2005 r. J. Kulczycki uhonorowany został przez Prezydenta RP Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski - za wybitne zasługi w propagowaniu polskiej historii i kultury oraz za upamiętnianie polsko-brytyjskiej współpracy wywiadowczej w czasie II wojny światowej.

     

                                                                                                       +     +     + 

     

    22 maja zmarł w Sztokholmie w wieku 78 lat Franciszek Godlewski, poligraf, znany działacz organizacji polonijnych na terenie Szwecji.

     

    F. Godlewski urodził się w 1935 r. w Chełmie Lubelskim. W 1953 r. uzyskał świadectwo dojrzałości w Liceum Ogólnokształcącym TPD III w Warszawie. Studiował na wydziale geologicznym WSI.

     

    W Szwecji mieszkał od 1964 r. Pracował jako poligraf, m.in. 20 lat w ABB, prowadząc małą poligrafię. Był wieloletnim członkiem zarządu Towarzystwa Polaków „Ogniwo” (w latach 70-tych) i pierwszym redaktorem kwartalnika „Polonia” (Sztokholm). Aktywny członek zarządu oddziału sztokholmskiego Towarzystwa Szwedzko-Polskiego. Był także współzałożycielem szwedzkiego oddziału Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Polskiego w Rapperswillu i członkiem Koła Przyjaciół Niezależnego Hufca Harcerstwa Polskiego „Kaszuby” (w latach 1997-2000 kierował nim).

     

    Wielką pasją F. Godlewskiego była muzyka i śpiewanie; w 2002 r. wydał własną płytę z polskimi ariami i pieśniami.

     

                                                                                                   +     +     +

     

    11 kwietnia zmarł w Filadelfii Hilary Koprowski, sławny lekarz, wirusolog i immunolog, wynalazca pierwszej w świecie szczepionki przeciwko wirusowi polio, będącemu przyczyną choroby Heinego-Medina. Miał 96 lat.

     

    H. Koprowski urodził się w 1916 r. w Warszawie. Ukończył XI LO im. Mikołaja Reja, a następnie medycynę na Uniwersytecie Warszawskim; studiował też w konserwatorium muzycznym w Warszawie oraz w Akademii Św. Cecylii w Rzymie. Od 1939 r. przebywał poza Polską, a w 1944 r. osiedlił się w USA.

     

    Po raz pierwszy szczepionka dr. Koprowskiego została podana dzieciom w 1950 r., natomiast do pierwszego masowego szczepienia doszło w 1958 r. w Kongo. Dzięki doustnej formie szczepionki, w ciągu zaledwie sześciu tygodni zaszczepiono ponad 250 tys. dzieci i niemowląt. W ciągu kilku lat dzięki Wynalazek Koprowskiego pozwolił zwalczyć w ciągu kilku lat epidemię Heinego Medina. Z jego inicjatywy Polska otrzymała w  1959 r. 9 mln szczepionek przeciw tej groźnej chorobie.

     

    Prof. Koprowski opublikował ponad 850 prac naukowych. Przez wiele lat kierował Instytutem Wistara w Filadelfii. Niemal do samej śmierci pracował zawodowo, będąc dyrektorem Instytutu Biotechnologii i Zaawansowanej Medycyny Molekularnej oraz Centrum Neurowirusologii na Uniwersytecie Thomasa Jeffersona w Filadelfii i profesorem tamże. Założył Fundację im. Koprowskich, która m.in. wspiera rozwój nauki w Polsce, a także polsko-amerykańską współpracę naukową. Był też członkiem zagranicznym PAN i innych prestiżowych stowarzyszeń naukowych. Kilka polskich szkół wyższych przyznało mu doktorat honoris causa.

     

    Wielką pasją Hilarego Koprowskiego, dyplomowanego pianisty, była muzyka. Skomponował też nieco utworów.

     

    W 2007 r. "za wybitne zasługi w działalności naukowej i charytatywnej dla dobra społeczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej" został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski, a wcześniej, w 1998 r., Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą OOP. Był również Kawalerem Orderu Uśmiechu. W 2007 r. został Honorowym Obywatelem Warszawy. W 2010 r. został laureatem pierwszej edycji konkursu „Wybitny Polak” Fundacji Polskiego Godła Promocyjnego Teraz Polska.

     

                                                                                                   +     +     +

     

    1 kwietnia w Sobótce k. Wrocławia zmarła Barbara Piasecka Johnson, z domu Piasecka, historyk sztuki, kobieta biznesu, filantropka, kolekcjonerka dzieł.

     

    B. Piasecka Johnson urodziła się w 1937 r. w Staniewiczach na Polesiu (dzisiejsza Białoruś). Po II wojnie światowej rodzina Piaseckich zamieszkała w Zacharzycach na Dolnym Śląsku. B. Piasecka ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim. Po kontynuacji studiów w Rzymie, w 1968 r. przybyła do Nowego Jorku. Chcąc jakoś przeżyć, podjęła pracę domową w posiadłości (Princeton, stan New Jersey) miliardera Sewarda J. Johnsona i właściciela koncernu Johnson & Johnson. Po niedługim czasie zrezygnowała z posady pokojówki. Wówczas S.J. Johnson zaproponował jej, będąc świadom jej wykształcenia i wiedzy z zakresu historii sztuki,  kuratorstwo swojej kolekcji dzieł sztuki. W 1971 r. oboje zawarli małżeństwo i B. Piasecka została trzecią żoną miliardera. Związek ten trwał do śmierci S.J. Johnsona w 1983 r. Wkrótce potem doszło do słynnego procesu sądowego, wytoczonego przez dzieci Johnsona z poprzednich związków, w sprawie majątku po nim, w tym koncernu J & J. Sąd ostatecznie przyznał Polce 350 mln dolarów i po 30 mln dla każdego z dzieci Johnsona.

     

    W roku 2001 magazyn Forbes zaliczył Barbarę Piasecką Johnson do 20 najbogatszych kobiet na świecie. W 2011 r. to samo pismo uplasowało ją na 393. miejscu wśród 500 najbogatszych ludzi na świecie, szacując jej majątek na 2,9 miliarda dolarów.

     

    Po śmierci męża Piasecka Johnson przebudowała posiadłość w Princeton i nadała jej nazwę Jasna Polana. Mieszkała także m.in. w Monte Carlo a ostatnie kilka lat przed śmiercią w podwrocławskiej w Sobótce.

     

    B. Piasecka Johnson nadal powiększała kolekcję wybitnych dzieł sztuki. Jej fragmenty prezentowano na różnych wystawach w muzeach, m.in. na Zamku Królewskim w Warszawie. W 1974 r. powstała The Barbara Piasecka Johnson Foundation, która finansowała pobyty polskich naukowców i studentów w USA oraz realizowała liczne projekty dobroczynne, także w Polsce. Ze środków Fundacji powstał m.in. Dom Matki i Dziecka w Gnieźnie oraz Instytut Wspomagania Rozwoju Dziecka w Gdańsku (walka z autyzmem). B. Piasecka Johnson przekazała w darze pewne dzieła sztuki Zamkowi Królewskiemu, ufundowała też jedną z kaplic na Jasnej Górze. W 1989 r. rozpoczęła rozmowy nt. ewentualnego zakupu przez nią Stoczni Gdańskiej (za 100 mln dolarów), ale ostatecznie z tego nic nie wyszło. W tym samym roku została laureatką dorocznej nagrody Polsko – Amerykańskiego Dziedzictwa.

    Barbara Piasecka Johnson spoczęła na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu.

     

                                                                                                   +     +     +

     

    29 marca 2013 r., w hospicjum Beth Israel Hospital na Manhattanie, zmarł Bolesław Łaszewski, wybitna postać Polonii amerykańskiej. Miał 101 lat.

     

    B. Łaszewski urodził się w 1912 r. w Górze Ropczyckiej, opodal Sędziszowa. Przed II wojną światową studiował filologię polską na UJ. W okresie studiów w Krakowie należał do Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej; w okresie kampanii wrześniowej był dowódcą 17. Pułku Piechoty w Rzeszowie. Po ucieczce z okupowanej Polski, znalazł się na emigracji i był żołnierzem brygady spadochronowej gen. Sosabowskiego. Pracował w Sztabie Głównym WP w Londynie. Po wojnie uczestniczył w założeniu i działalności Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, jak również Zjednoczenia Polskiego Uchodźstwa Wojennego w Belgii i Wielkiej Brytanii. W Londynie pełnił też m.in. funkcję wiceprezesa Światowego Związku Polaków z Zagranicy.

     

    W 1951 r. przeniósł się na stałe do USA i do końca mieszkał w Nowym Jorku. W 1956 r. otrzymał magisterium na Columbia University. Zaangażował się tam w działalność Rady Jedności Narodowej, był członkiem Captive European Nations, współpracownikiem "Radia Wolna Europa" i "Nowego Świata". Pełnił czołowe funkcje w wielu organizacjach polonijnych. Był m.in.  jednym z dyrektorów Kongresu Polonii Amerykańskiej, inicjatorem Towarzystwa Przyjaciół UJ w USA, wieloletni prezesem Polsk-Słowiańskiej Federalnej Unii Kredytowej w Nowym Jorku, dyrektorem wykonawczym Polskiego Instytutu Naukowego.   Współzałożył też Stowarzyszenie Polsko-Amerykańskich Biur Podróży (SPATA), a po latach został jego honorowym prezesem. W 1971 r. wraz z Bolesławem Wierzbiańskim doprowadził do powstania ukazującego się do dziś „Nowego Dziennika”, uznawanego za najlepszą polskojęzyczną gazetę codzienną ukazującą się poza Polską.

     

    B. Łaszewski wydał kilka książek, m.in.: "Z wojskowych szeregów do życia cywilnego", "Wschód-Zachód, Rosja-Związek Sowiecki-Stany Zjednoczone-Polska", "Kraków. Karta z dziejów dwudziestolecia" oraz "Moje stracone pokolenie" (książka ta ukazała się jako ostatnia – w 2006 r.). Za zasługi został uhonorowany m.in. Medalem Wojska Polskiego (1947), Krzyżem Kampanii Wrześniowej (1985) oraz Złotym Orderem Zasługi RP (1991).

    Bolesław Łaszewski został pochowany na cmentarzu w Amerykańskiej Częstochowie w Pensylwanii.

     

                                                                                                    +     +     +

     

    Odszedł od nas ks. Benedykt Grzymkowski, Chrystusowiec, długoletni rektor Polskiej Misji Katolickiej w Brazylii, niestrudzony orędownik Polonii brazylijskiej. Zmarł w Środę Popielcową 13 lutego w Kurytybie, w wieku 78 lat.

    Ksiądz Benedykt urodził się w Chełmży. Studiował w Poznaniu filozofię i teologię w Wyższym Seminarium Duchownym (Se­mi­narium Zagraniczne) Towa­rzystwa Chrystuso­wego oraz romani­stykę na Uniwersyte­cie im. Adama Mickiewicza. W 1959 r. przyjął święce­nia kapłańskie w ar­chikatedrze poznań­skiej. Po przybyciu do Brazylii w 1966 r. pełnił posługę kapłańską wśród Polonii w Rio de Janeiro. Od 1975 r. związany z Kurytybą, gdzie objął obowiązki pro­win­cjała Towarzy­stwa Chrystuso­wego w Brazylii, a rok później także rekto­ra Pol­skiej Misji Katolickiej. Brał udział w pracach komisji przy­gotowującej wi­zytę papieża Jana Pawła II w Kurytybie 4 i 5 lipca 1980 roku oraz w przygotowaniu wizyt prymasa kar­dynała Józefa Glempa, arcybiskupa Szczepan Wesołego oraz wielu innych biskupów polskich.

    Od 1987 do 2003 r. pracował jako proboszcz w parafii w Balsa Nova, potem wrócił do Kurytyby, aby objąć parafię św. Piotra i Pawła w Kurytybie PR. W 2001 r. przełożony generalny Towarzystwa Chrystusowego mianował ks. Benedykta członkiem rady prowincjalnej zgromadzenia w Ameryce Południowej. W 2006 r. został wikariuszem parafii św. Jana Chrzciciela w Kurytybie gdzie spędził ostatnie lata pracując z ks. Zdzisławem Malczewskim, który zastąpił ks. Benedykta na stanowisku rektora Polskiej Misji Katolickiej.

     

    Ksiądz Benedykt zawsze zaangażowany był w życie społeczności polonijnej w Brazylii. Był m.in. współtwórcą i zaangażowanym działaczem BRASPOL-u. Brał ak­tywny udział w Kongresach Polonii latyno­ame­rykań­skiej. Od 1998 r. był człon­kiem Rady Pro­gramu Polo­nijnego Centrum Studiów Latyno­amerykańskich (CESLA) Uniwersytetu Warszawskiego, m.in. przetłumaczył monogra­fię Obecność Polaków i Polonii w Rio de Janeiro, wydaną przez CESLA UW w 1998 r. Z rąk ówczesnej Ambasador RP otrzymał Krzyż Komandorski Or­deru Odrodzenia Polski.

     

    Poznałam Księdza Benedykta kiedy przyjechałam do Kurytyby w 2006 r. Był człowiekiem w najlepszym znaczeniu tego słowa. Ciepły, serdeczny, o pięknej duszy. Przyjazny i opiekuńczy, promieniował swoją dobrocią wobec każdego, kto znalazł się w jego obecności. Miał też do świata i ludzi anielską wręcz cierpliwość. Zawsze pogodny i uśmiechnięty, zostawił po sobie mnóstwo wspaniałych anegdot i wspomnień.  

     

    Nie wszyscy wiedzą, że ksiądz Benedykt bardzo lubił nowinki techniczne. Miał też swój profil na Facebooku. Zajrzałam tam kiedyś z ciekawości i uśmiechnęłam się widząc w rubryce „ulubione” .. gry na iPadzie!

     

    Dorota Barys, b. konsul generalna RP w Kurytybie

     

                                                                                                     +     +     +

     

     

     

    20 lutego 2013 r. - w wieku 87 lat - zmarł Henryk Kulczyk, biznesmen-filantrop, zasłużony dla szerokich kręgów Polonii.

     

    Urodził się w 1925 r. w Wałdowie (gmina Sępólno Krajeńskie, Wielkopolska). Pochodził z rodziny o tradycjach dobroczynnych. W czasie okupacji walczył w szeregach Armii Krajowej, dochodząc do stopnia kapitana. Po zakończeniu wojny studiował na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po wydarzeniach poznańskich z czerwca 1956 r. wyjechał na stałe do RFN. Tam założył i rozwinął własną firmę zajmującą się handlem zagranicznym.

     

    Jednocześnie, twórca i wieloletni prezes Klubu Polonijnych Kupców i Przemysłowców w Niemczech i Berlinie Zachodnim. W Polsce - honorowy członek Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego. W Poznaniu, który wiele zawdzięcza działalności Henryka Kulczyka, był m.in. współfundatorem Domu Polonii (dziś siedziba oddziału Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”). Wspierał także Polonijne Fora Gospodarcze organizowane w ramach kolejnych edycji Międzynarodowych Targów Poznańskich.

     

    Uhonorowany Orderem Zasługi przyznawanym przez Senat Berlina Zachodniego za działalność na rzecz stosunków polsko-niemieckich oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP za działalność społeczną i polonijną.

    Uroczystości pogrzebowe odbyły się 23 lutego br. w Katedrze na Ostrowie Tumskim. Śp. Henryka Kulczyka pożegnali przedstawiciele świata polityki, kultury i biznesu oraz reprezentacja organizacji polonijnych z Berlina.

     

                                                                                                         +     +     +

     

    26 stycznia 2013 r. w Cheseaux-sur-Lausanne w Szwajcarii zmarł w wieku 84 lat Stefan Kudelski,  ur. w Warszawie elektronik i wynalazca, twórca i producent legendarnych profesjonalnych magnetofonów Nagra, wykorzystywanych przez dziennikarzy RTV oraz studia dźwiękowe i filmowe całego świata.  

     

    St. Kudelski pochodził z rodziny inteligenckiej związanej ze Stanisławowem. Dziadek Jan Tomasz, był architektem miejskim Stanisławowa i miał wielki wkład w architekturę miasta, ojciec - Tadeusz, obrońca Lwowa przed Ukraińcami w 1918 r., po ukończeniu architektury na Politechnice Lwowskiej pracował w przemyśle chemicznym, matka - Irena z Ulbrichów była antropologiem. Ojcem chrzestnym St. Kudelskiego był ostatni przedwojenny prezydent Warszawy Stefan Starzyński. W 1939 r. rodzina Kudelskich ewakuowała się z Polski i po licznych perypetiach wojennych osiadła w końcu w Szwajcarii.

     

    W Szwajcarii młody Kudelski poważnie zainteresował się techniką i elektroniką. Szybko uzyskał kilka patentów. Od 1948 r. studiował fizykę i inżynierię fizyczną na politechnice w Lozannie.

     

    W tym czasie Kudelski eksperymentował we własnym domowym laboratorium, gdyż pracownie uczelni nie dysponowały odpowiednim wyposażeniem. To tam powstał pierwszy model magnetofonu Nagra. W 1951 r., jeszcze jako student, Kudelski opracował prototyp magnetofonu, który na wystawie The First International Amateur Recording Contest w Lozannie zdobył pierwszą nagrodę. Wynalazca stale udoskonalał urządzenie, a tranzystorowa wersja Nagra III (1957 r.) stała się w latach 1960-tych technologiczną rewelacją. Dzięki jakości wykonania i niezawodności magnetofony Nagra zawojowały rynek i stały się podstawowym typem magnetofonu używanego do nagrań na całym świecie. Kudelski otrzymał za niego liczne prestiżowe wyróżnienia, w tym cztery nagrody amerykańskiej Akademii Filmowej — dwie nagrody naukowo-techniczne (1965, 1977) oraz dwa Oscary, także dwie nagrody Emmy i wiele innych. Politechnika Federalna w Lozannie, gdzie studiował, nadała mu doktorat honoris causa. W 2008 r. na Festiwalu Filmu Polskiego w USA,  podczas którego wyróżniani są wybitni Polacy i osoby polskiego pochodzenia, Kudelski otrzymał nagrodę Skrzydła.

     

    Założona przez St. Kudelskiego firma (obecnie Kudelski Group) działa do dziś. Produkuje m.in. najwyższej klasy rejestratory dźwięku, dekodery telewizji cyfrowej (w branży tej ma 40 proc. udział w rynku), wzmacniacze, urządzenia elektroniczne klasy zarówno profesjonalnej jak i najwyższej hi-fi.

     

    W 1988 r. Stefana Kudelskiego uznano za jednego ze 100 największych geniuszy w dziejach Szwajcarii.

    Na zdjęciu magnetofon Nagra IV S.

     

    +     +     +

     

     

    24 stycznia br. zmarł Stanisław Janicki, jeden z ostatnich polskich kombatantów w Hamburgu, zasłużony dla środowiska polonijnego - aktywnie działający w Związku Polaków w Niemczech „Rodło” oraz Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów; uczestnik I Światowego Zjazdu Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, który miał miejsce w 1990 r. w Warszawie.

     

    Urodził się 6 maja 1927 r. W okresie okupacji schwytany w hitlerowskiej łapance i wywieziony do Niemiec jako robotnik przymusowy. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w brytyjskiej strefie okupacyjnej i zamieszkał w Hamburgu, pracując m.in. w stoczni. Był ważnym gościem uroczystości w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego odbywających się cykliczne przy pomniku-mogile żołnierzy Armii Krajowej pochowanych na cmentarzu w Hamburgu-Harburgu.

     

    W ciągu swojego życia dał się poznać jako osoba uczciwa i rzetelna. Był człowiekiem konsekwentnie oddanym  swoim  zasadom, wiernym tradycji i Ojczyźnie, którą do końca nosił sercu. Po raz ostatni odwiedził Polskę w 2006 roku, uczestnicząc w pożegnaniu przewodniczącego Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Niemczech, Wincentego Orlińskiego.

     

    Śp. Stanisław Janicki został pochowany 4 lutego br. na Starym Cmentarzu w Hamburgu – Wandsbek.

     2012

     

    13 grudnia 2012 r. zmarła Irena Mirecka, która wraz mężem Tedem Mireckim od kilkunastu lat prowadziła w Waszyngtonie Polish American Arts Association. Irena Mirecka była od wielu lat aktywną członkinią wielu polonijnych organizacji, w tym Kongresu Polonii Amerykańskiej, Friends of John Paul II Foundation, Polish American Arts Assocation of Washington DC, American Council of Polish Culture,  Stefan Korbonski Foundation. Od 1994 r. wraz mężem współorganizowała konferencję Youth Leadership Conference, na której wiedzę i doświadczenie zdobywali młodzi liderzy polonijni. Pogrzeb odbył się w Doylestown (tzw. Polska Częstochowa) w Pensylwanii.

     

    +     +     +

     

    Po długiej walce z chorobą, w grudniu 2012 r. odszedł w wieku 99 lat porucznik Józef Królczyk, zasłużony kombatant, wieloletni działacz polonijny.

     

    Józef Królczyk urodził się 12 października 1913 roku w miejscowości Tylmanów w woj. krakowskim.

     

    Podczas II Wojny Światowej brał udział w obronie Lwowa. W 1940 roku, wraz z żoną, został zesłany na Syberię. W 1942 roku powołano go do służby w 10. Dywizji, a następnie w 6. Dywizji Artylerii Polowej. Brał udział w walkach o Monte Casino. Był członkiem Organizacji Strzeleckiej.

     

    Po zakończeniu wojny wraz z żoną zamieszkał w Manchesterze. Swoje początki na emigracji Józef Królczyk opisywał takimi słowami: „Pracowałem na własną rękę, byłem samodzielny i pracowałem dla dobra moich Rodaków”. Był znakomitym fotografem.

     

    Od początku J. Królczyk był nierozerwalnie związany z życiem polonijnym. W 1958 roku został wybrany do Zarządu Macierzy Szkolnej, po latach mianowany wice-prezesem SPK w Manchesterze. Członek K.P.H i Akcji Katolickiej oraz Zarządu Koła Artylerzystów. Od 1968 roku prowadził kroniki P.W.K., był czynnym członkiem sekcji charytatywnej. 

     

    Był wielokrotnie odznaczany przez dowódców wojskowych, organizacje polonijne oraz władze Rzeczypospolitej Polskiej. Pośród wielu odznaczeń należy podkreślić uhonorowanie trzema: Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1998), Krzyżem Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1992), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2011).

     

    „Józef Królczyk jest dla nas wszystkim symbolem i wzorem Polaka. Pomimo swoich lat, zawsze był najmłodszym, najsilniejszym i najbardziej zaangażowanym w codziennej pomocy i pracą z polską młodzieżą, ludźmi w średnim wieku i jego pokolenia” - wspominał zmarłego dr Andrzej Różycki, prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Manchesterze. „Brakuje mi słów by taką osobę i jego zaangażowanie opisać. Można jedynie powiedzieć, że nie było w naszym środowisku takiego Wielkiego Polaka, który swą pracą, niewyobrażalną skromnością i szlachetnością mógłby być podobnym wzorem do naśladowania.”

     

     +     +     +

     

     

    W grudniu 2012 r. wieku 87 lat zmarł Henryk Strzelecki – kombatant wojenny, członek Zarządu Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Manchesterze oraz założyciel firmy Henri Lloyd.

     

    Henryk Strzelecki urodził się 4 października 1925 roku w Brodnicy jako jedno z siedmiorga dzieci urzędnika skarbowego. Przez całe życie był niezwykle oddany swojemu miastu, często nazywał Brodnicę "stolicą Polski". W czasie II Wojny Światowej służył we Włoszech w II Korpusie Polskich Sił Zbrojnych. W walkach pod Bolonią wykazał się niesamowitą odwagą, za co otrzymał wysokie odznaczenia bojowe.

     

    Po wojnie osiadł w Manchesterze, gdzie studiował włókiennictwo i projektowanie mody. Zanim utworzył własną firmę pracował w przemyśle odzieżowym w Anglii. W 1963 r. wraz z Angusem Lloydem założył firmę Henri Lloyd Ltd., która odniosła wielki sukces zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i na świecie, zaczynając od sklepów z odzieżą dla żeglarzy, następnie z odzieżą sportową, by wreszcie stać się modną, globalną marką odzieżową.

     

    Henryk Strzelecki został odznaczony przez władze Rzeczypospolitej Polskiej medalem Pro Memoria oraz przez królową Elżbietę II tytułem MBE - Member of the British Empire. Był laureatem doktoratu h.c. Manchester Metropolitan University oraz prestiżowej nagrody za całokształt osiągnięć (Lifetime Achievement Award) przyznawanej w środowisku żeglarskim.

     

                                                                                                     +     +     +

     

    W październiku zmarł nagle w Warszawie w wieku 78 lat Bohdan Peczyński, działacz organizacji niepodległościowych, były prezes Rady Uchodźstwa Polskiego w Szwecji.

     

    Urodził się w 1934 r. w Warszawie. Był inżynierem, absolwentem Politechniki Warszawskiej. Pracował w Mostostalu, Motoprojekcie oraz w Zakładach Radiowych im. Kasprzaka w Warszawie. Od 1977 r. mieszkał w Szwecji. Pracował jako programista, konstruktor systemów IT w firmie Enator w Sztokholmie. Był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Kultury Paryskiej, pełnił funkcje w zarządzie Towarzystwa Przyjaciół Biblioteki Polskiej w Sztokholmie (1993-97), później był prezesem Rady Uchodźstwa Polskiego w Szwecji (1997-2001) i członkiem prezydium Kongresu Polaków w Szwecji (1997-2001).

     

    Mieszkał w Sztokholmie. Po przejściu na emeryturę nadal bardzo aktywnie uczestniczył w życiu polonijnym. Dwa lata temu wydał w Wydawnictwie Polonica osobistą książkę wspomnieniową pt. „Tato!” (Sztokholm 2010).

      

                                                                                                       +     +     +

     

    26 października 2012 r. w Hamilton w Szkocji zmarł Jan Władysław Stępek (1922 –2012)  znany szkocki biznesman, polski patriota i filantrop.

     

    Jan W. Stępek był Sybirakiem, żołnierzem 24 Dywizji Polskiej Piechoty Wojska Polskiego i Polskiej Marynarki Wojennej, z którą przeszedł szlak bojowy od Persji po Normandię.  Po wojnie osiadł w Szkocji, gdzie ukończył Royal College w Glasgow i rozpoczął karierę zawodową uwieńczoną znaczącym sukcesem finansowym.

     

    Jako człowiek biznesu miał wiele pasji, ale nigdy nie zapomniał o swoich polskich korzeniach. Wymiernie wspierał finansowo różnorodne inicjatywy zarówno w Polsce, jak i w Szkocji. Warto wspomnieć chociażby odbudowę Zamku Królewskiego w Warszawie, działalność Klubu Sikorskiego w Glasgow, pomoc na rzecz internowanych w czasie stanu wojennego, wspieranie szkocko-polskiej współpracy ekonomicznej z udziałem Łódzkiej Politechniki i Uniwersytetu w Strathclyde. Na tymże uniwersytecie aktywnie wspierał również finansowo, przez kilkanaście lat, cykl wykładów (Annual Polonia Lectures), promując w ten sposób polską naukę, historię i kulturę w lokalnej społeczności.

     

    W latach 80-tych XX wieku pomoc finansowa ze strony Jana Stępka pozwoliła utrzymać polonistykę w Glasgow i przyczyniła się do jej dzisiejszego rozkwitu. W uznaniu zasług Uniwersytet w Glasgow nadał Janowi Stępkowi tytuł doctor honoris causa w roku 1997. Do dziś jest to jedyny szkocki ośrodek, w którym można uzyskać dyplom magisterski oraz tytuł doktora w zakresie studiów polonistycznych.

     

    Patriotyczno-filantropijna działalność i oddanie Ojczyźnie tego niezwykłego Polaka może stanowić wzór dla przyszłych pokoleń. Jan W. Stępek odznaczony został m.in.: Złotym Krzyżem, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Czynu Bojowego PSZ na Zachodzie.

                                                                                                        +     +     +

     

    19 października 2012 r., w wieku 68 lat, zmarł w Kairze dr Mohamed Hanaa Abdel Fattah Metwaly, reżyser teatralny, tłumacz polskiej literatury i dramatu, wykładowca w kairskim Instytucie Teatralnym Akademii Sztuk.

    W związku ze śmiercią wiele egipskich gazet, zarówno anglo-, jak i  arbaskojęzycznych poświęciło Jego postaci i dokonaniom materiały prasowe przybliżające H. Abdel Fattah jako człowieka, którego odejście jest z całą pewnością niepowetowaną stratą dla promocji tego, co najlepsze w polskiej kulturze. Szerokiej egipskiej publiczności był znany już w latach 60-tych m.in. jako odtwórca roli w popularnym słuchowisku radiowym „Rodzina Pana Marzuka”, przedstawiającym życie zwykłej rodziny z klasy średniej. 

     

    H. Abdel Fattah wyjechał do Polski po raz pierwszy w 1974 r. i pozostał w naszym kraju 12 lat, uzyskując kolejno tytułu magistra i doktora teatrologii na Uniwersytecie Warszawskim oraz magistra w dziedzinie reżyserii teatralnej na PWST. Prowadził również zajęcia na temat teatru arabskiego i reżyserował sztuki teatralne wystawiane na polskich scenach.

     

    Po powrocie do Kairu założył eksperymentalną trupę aktorską, inspirowaną dokonaniami Jerzego Grotowskiego.  W latach 1988-2010 kierował kolejnymi edycjami Międzynarodowego Kairskiego Festiwalu Teatru Eksperymentalnego (CIFET), dzięki któremu egipska publiczność mogła zapoznać się z przedstawieniami reżyserowanymi przez m.in. A. Dziuka, L. Mądzika, W. Staniewskiego, J. Szajny i Z. Szumskiego.   

     

    Równolegle, w różnych rolach – reżysera, animatora i promotora – H.  Abdel Fettah działał w latach 1991-2000 w kairskim centrum kultury al-Hanager, także i tu przybliżając egipskiej publiczności dokonania polskich artystów (mi.n. warsztaty scenografii i kostiumu J. Szajny, J. Sosnowskiego, wystawienie „Balu manekinów” B. Jasieńskiego we własnym tłumaczeniu, występy Teatru im. Witkiewicza z Zakopanego). Pod koniec tego okresu otrzymał egipską Państwową Nagrodę Sztuki.

     

    Ostatnie 10 lat życia H. Abdel Fattah i jego żona, Dorota Samolińska, oddali niemal wyłącznie tłumaczeniu arcydzieł polskiej literatury na język arabski (m.in. C. Miłosza i W. Szymborskiej). Otrzymał w tym okresie nagrody: ZAiKS, Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ITI), ministra spraw zagranicznych RP oraz – ostatnio, w czerwcu 2012r. – „Gloria Artis” przyznawaną przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego. 

     

    +     +     +

     

    10 sierpnia 2012 r. w miejscowości High Falls w stanie Nowy Jork zmarł wybitny grafik, malarz i plakacista Jan Sawka. Miał 65 lat.


    Od 1964 r. Sawka studiował na Wydziale Architektury Politechniki we Wrocławiu, a od 1967 r. był równocześnie studentem malarstwa i grafiki tamtejszej PWSSP. Związany był także z Krakowem, gdzie był kierownikiem graficznym Teatru STU i współpracował ściśle z dwutygodnikiem „Student”. W 1972 r. ukończył studia i przeniósł się do Warszawy, gdzie m.in. odpowiadał za graficzny wizerunek klubu "Stodoła". W 1976 r., na zaproszenie Centre Pompidou, podjął stypendium w Paryżu – po tym jak zdobył Oscara Malarstwa oraz Nagrodę Specjalną Prezydenta Francji na 7. Międzynarodowym Festiwalu Malarstwa Współczesnego w Cagnes-sur-Mer. W Paryżu niebyt mu się powiodło i prace Sawki nie przynosiły niezbędnych dochodów. Aby uniknąć deportacji (ambasada PRL unieważniła mu paszport), wyjechał z rodziną do Nowego Jorku. W Ameryce zrobił błyskawiczną karierę. Już po trzech tygodniach pracował jako ilustrator dla "New York Timesa", po pół roku miał własną galerię malarstwa. Od 1985 r. mieszkał w High Falls. W oryginalny sposób dzieje rodziny opisała książka kucharska żony i córki, ilustrowana przez Sawkę, pt. "At Hanka's Table".


    Jan Sawka kojarzony jest głównie z plakatem i ilustracją, ale był także malarzem, autorem artystycznych sztandarów, rzeźb (świetlne i kaligraficzne wieże, rzeźbiarskie interpretacje obiektów codziennego użytku), pomników (projekt pomnika Gazy w Palestynie dla Jasera Arafata, Statua Pokoju w Jerozolimie), projektów architektonicznych (budynki użyteczności publicznej dla Palestyny), instalacji przestrzennych, elementów identyfikacji wizualnej (system identyfikacji wizualnej dla Palestyny), a także esejów. Zajmował się teatrem (współpraca z Samuel Beckett Theatre) i scenografią (koncerty Greatful Dead, 1989 w 25. rocznicę istnienia tej legendarnej grupy rockowej), multimediami (Wieża światła dla Abu Dabi w Zjednoczonych Emiratach Arabskich). Z powodu onirycznej atmosfery i duchowego ładunku, jaki noszą w sobie prace Sawki, nazwano go "wizjonerem naszych czasów".

    Pracował dla wielu instytucji w Polsce i na świecie: Wydawnictwa Artystyczno-Graficznego, Krajowej Agencji Wydawniczej, Polskich Nagrań, krakowskiej "Młodej Kultury", "Studenta", "Konfrontacji", "ITO", "Szpilek" "Literatury", "Projektu", Wydawnictwa Literackiego, Muzeum Plakatu w Wilanowie (1975), Centrum Pompidou, Darien House, Sumitomo Corporation, Nippon Sheet Glass, Toho Studio, "L'Expansion", "Harvard Business Magazine"; "Boston Globe", "Oarien House", "Summers Productions", "Westways", "San Francisco-Chronicie", "CBS-Newsletter", International Jazz Federation, The Marsh & Mc Lennan Inc., "The Rolling Stone", "U & Ic Magazine". Harold Clurman Theater, Jean Cocteau Repertory Theater.


    Wystawiał m.in. na Węgrzech, w Wielkiej Brytanii, w Palermo), Szwajcarii, Helsinkach, Berlinie, w Emiratach Arabskich, we Włoszech, Brnie, w Pradze, wielokrotnie we Francji, USA, Japonii. W 1991 r. w Krakowie J. Sawka miał retrospektywną wystawę pt. Powroty. Był także laureatem wielu wyróżnień i nagród. Portfolio jego barwnej twórczości można obejrzeć na www.jansawka.com.   

     

    +     +     +

     

    1 sierpnia 2012 r. w Sztokholmie zmarła Maria Sobocińska, wybitna postać Polonii szwedzkiej. Miała 92 lata. Podpułkownik M. Sobocińska, ps. Ryśka”, od kwietnia 1940 r. należała do Związku Walki Zbrojnej, była tam kurierem Komendy Okręgu Pomorze. Uczestniczyła w „Akcji N” prowadzonej przez Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Od marca 1943 r. była żołnierzem Armii Krajowej w obwodzie Lipno, gdzie pełniła szereg funkcji: łączniczki, komendantki Wojskowej Służby Kobiet obwodu Lipno, później komendantki Inspektoratu Włocławek. Zajmowała się m.in. werbunkiem nowych członków, prowadziła działalność konspiracyjną. W 1945 r. zdecydowała się nie ujawnić i nadal działała w AK. Aresztowana przez PUBP Lipno w listopadzie 1945 r. za przynależność do „nielegalnej” organizacji AK, została skazana wyrokiem WSO w Poznaniu na 6 lat więzienia. Była więziona w Toruniu, Inowrocławiu i Fordonie. Na mocy amnestii opuściła więzienie w 1948 r. Mimo, że była ofiarą okresu stalinowskiego uważała, że „wyszła z tej matni brudu, okrucieństwa i pogardy zwycięsko”, wybaczyła oprawcom.

     

    Podczas wojny została odznaczona Srebrnym Krzyżem Walecznych z Mieczami i rozkazem Komendanta Okręgu Pomorskiego Armii Krajowej z 1 stycznia 1945 r. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari

    Maria Sobocińska prawie 30 lat mieszkała na emigracji w Sztokholmie. Aktywnie działała w Kole Byłych Żołnierzy AK, Oddział w Sztokholmie, w Radzie Naczelnej Armii Krajowej na Zachodzie z siedzibą w Londynie oraz w Związku Więźniów Politycznych w Polsce.

    +     +     +

    2 lipca 2012 r. w podwileńskiej miejscowości Wojdaty w wieku 86 lat zmarła Stefania Maria Romer, zasłużona nauczycielka, ostatnia na Litwie przedstawicielka wielkiego rodu Romerów.

     

    Historia rodu sięga XIII wieku. Romerowie należeli do szlachty inflanckiej saskiego pochodzenia. Gdy w XVI wieku większa część Inflant zastała zajęta przez Szwecję, Romerowie przenieśli się na tereny Litwy. W I Rzeczypospolitej członkowie rodu zajmowali wiele zaszczytnych urzędów cywilnych i wojskowych. Np. Mateusz Romer, piastujący urząd generała artylerii, brał udział w wyprawach wojennych Jana III Sobieskiego. W wieku XX Romerowie wspierali Polaków w działaniach niepodległościowych. Największą sławę zyskał Tadeusz Romer, dyplomata, ambasador RP w Tokio i Moskwie, a także minister spraw zagranicznych w rządzie St. Mikołajczyka w latach 1943-44. Na Litwie sztandarową postacią rodu Romerów był Michał Romer, żołnierz Legionów, adiutant J. Piłsudskiego, który po akcji gen. L. Żeligowskiego zajęcia Wilna w 1920 r., ostatecznie opowiedział się za Litwą. Michał Romer był prawnikiem, twórcą prawa konstytucyjnego na Litwie, rektorem uniwersytetu w Kownie. Dzisiaj jeden z wileńskich uniwersytetów nosi jego imię. Michał Romer był rodzonym bratem babci zmarłej Stefanii.

     

    Stefania Romer urodziła się w 1926 r. w Bohdaniszkach na Kowieńszczyźnie. Początkowo naukę pobierała w Bobtach, a po ukończeniu polskiego gimnazjum im. A. Mickiewicza w Kownie, w 1946 r. wstąpiła do Akademii Rolniczej na wydział agronomii. W 1955 r. S. Romer podjęła wykłady w wileńskim agrozootechnikum z polskim językiem nauczania, dzisiejszej Wileńskiej Szkole Technologii, Biznesu i Rolnictwa. Pracy wykładowcy poświęciła 26 lat. Przez ostatnie kilkadziesiąt lat Stefania Romer mieszkała w podwileńskich Wojdatach. Tu, w jej małym mieszkaniu, nieraz odwiedzał ją bratanek, obecny Prezydent RP Bronisław Komorowski.

    +    +    +

    23 maja 2012 r. w wypadku samochodowym opodal Lwowa zginął wieloletni zasłużony dyrektor Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki Borys Woźnicki. Miał 86 lat. B. Woźnicki przez ponad 50 lat pełnił funkcję dyrektora największej na Ukrainie państwowej galerii. W latach 1960-tych, w niezwykle trudnych warunkach, przemierzał wioski i miasteczka, przeszukując zdewastowane zamki, dwory, pałace, cmentarze, zamykane i niszczone świątynie, by ratować tysiące zabytków kultury materialnej i bezcenne dzieła sztuki, włączając je do kolekcji muzealnych i tworząc specjalne magazyny. Największy z nich powstał w dawnym klasztorze oo. kapucynów w Olesku. Dzięki B. Woźnickiemu otoczono opieką zamki w Olesku, Złoczowie, Żółkwi i Podhorcach, lwowską kaplicę Boimów i dawny zespół klasztorny bernardynów. Od lat aktywnie współpracował z polskimi instytucjami kultury. Uczestniczył w największym polsko-ukraińskim projekcie konserwatorskim - rewaloryzacji monumentalnych obrazów Martina Altomontego „Bitwa pod Wiedniem” i „Bitwa pod Parkanami” z dawnej kolegiaty w Żółkwi. Obrazy te, podobnie jak wiele innych obiektów zabytkowych, dzięki B. Woźnickiemu znalazły się w zbiorach Lwowskiej Galerii Sztuki.

     

    Za swoje wybitne zasługi prof. Woźnicki był wielokrotnie honorowany przez Polskę, m.in. Krzyżem Komandorskim Odrodzenia Polski, złotym medalem Zasłużony Kulturze – Gloria Artis, tytułami doktora honoris causa Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie i warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Borys Woźnicki – Strażnik minionego czasu – jak trafnie określili Go twórcy polskiego filmu dokumentalnego Mu poświęconego, poświęcił życie ratowaniu narodowych skarbów wspólnego dziedzictwa kulturowego Polski i Ukrainy.      

        

    +   +   +

     

    8 kwietnia 2012 r. w Brush Prairie w stanie Waszyngton (USA) zmarł w wieku 90 lat profesor Janusz Kazimierz Zawodny, wybitny politolog i historyk, jedna ze znakomitych postaci Polonii amerykańskiej. Prof. Zawodny urodził się w 1921 r. w Warszawie. Uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 r., był żołnierzem ZWZ, a później Armii Krajowej. Walczył w Powstaniu Warszawskim, gdzie był dowódcą jednego z plutonów batalionu AK "Łukasiński", a później zastępował dowódcę kompanii "Koszta" w zgrupowaniu "Sosna" na Starym Mieście. Pseudonim „Miś”. Był dwukrotnie ranny. Po powstaniu trafił do obozu jenieckiego w Murnau pod zmienionym nazwiskiem "Turczyk" (od kwietnia 1944 r. poszukiwało go Gestapo). Po wyzwoleniu w 1945 r. wstąpił do 12 Pułku Ułanów Podolskich, II Korpusu gen. Andersa. Do 1948 r. był tam dowódcą plutonu ciężkich samochodów pancernych. Demobilizacja zastała go w Wielkiej Brytanii, gdzie ukończył roczny kurs London School of Foreign Trade. W 1948 r. przybył do Stanów Zjednoczonych. Ukończył Uniwersytet Stanforda w Kalifornii, po czym rozpoczął karierę naukową. Wykładał politologię na uniwersytetach m.in. w Princeton, Oxfordzie, Filadelfii, Claremont i Pomona College, gdzie do emerytury kierował Katedrą Stosunków Międzynarodowych. Pracował także jako konsultant Białego Domu. W latach 1979–1984 był członkiem Narodowej Rady Bezpieczeństwa USA. W Polsce należał do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Profesor ma w dorobku kilka pozycji książkowych; zasłynął wydaną w 1962 r. książką Death in the Forest. The Story ot Katyn Forest Massacre (Śmierć w lesie. Historia mordu katyńskiego; wydanie polskie: Katyń, 1989), poświęconą zbrodni katyńskiej. Książka ukazała się i była wielokrotnie wznawiana w wielu krajach (USA, Wielka Brytania, Francja, Włochy, Norwegia, Polska). W 2000 r. Profesor uroczyście przekazał do Archiwum Akt Nowych wielką i wartościową kolekcję gromadzonych przez kilkadziesiąt lat dokumentów.

     

    Prof. J. K. Zawodny odznaczony był m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi RP, Medalem Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Instytut Pamięci Narodowej nagrodził go tytułem Kustosza Pamięci Narodowej.

     

    +     +     +

     

    28 lutego 2012 r. w Karaczi w wieku 97 lat zmarła Zofia Turowiczowa, Polka wybitnie zasłużona dla niepodległości Polski i Pakistanu, żona generała Władysława Turowicza.


    Z. Turowiczowa urodziła się w 1916 r. w Warszawie. Jako studentka Politechniki Warszawskiej uczyła się szybownictwa w stołecznym Aeroklubie. Była skoczkiem spadochronowym, zdobyła wiele nagród. We wrześniu 1939 r. Polskie Dowództwo Lotnictwa zaangażowało ją jako "łączniczkę". Latała na samolotach RWD-8, przewożąc personel i rozkazy do jednostek lotniczych. Brała udział w odprowadzaniu samolotów do Rumunii, aby udaremnić hitlerowcom ich przejęcie. W Rumunii działała jako kurierka. W obozie w Slatinie odnalazła swojego narzeczonego, kpt. Władysława Turowicza i tam się pobrali. Obojgu udało się z obozu uciec. Dotarli do Francji, gdzie Wł. Turowicz został przydzielony jako oficer techniczny do Lyonu. Z. Turowicz otrzymała stopień podporucznika i wróciła do Paryża, przydzielono ją do specjalnej pracy w Oddziale Przeciwlotniczym w Saint-Nazaire. W 1944 r. otrzymała z Polski wiadomość o zastrzeleniu przez Niemców całej jej rodziny w Warszawie. Po wojnie, w obawie przed prześladowaniami komunistycznych władz Turowiczowie nie wrócili już do Polski. Z Wielkiej Brytanii wyjechali do Pakistanu, gdzie brali udział w tworzeniu Pakistańskich Sił Powietrznych. Zofia Turowiczowa była instruktorem szybownictwa dla pakistańskiej młodzieży w Karaczi i Rawalpindi. W 1957 r. zaczęła też uczyć matematyki i chemii w Szkole Amerykańskiej w Karaczi.
    O zasługach pary wybitnych Polaków opowiada film Anny Pietraszak "Polskie orlęta na pakistańskim niebie" z 2008 r.

     

    +   +   +

     

    15 stycznia 2012 r. zmarł w Chicago Edward Derwinski, wybitny polityk polskiego pochodzenia, pierwszy minister ds. weteranów, były kongresman i wysoki urzędnik Departamentu Stanu. Miał 85 lat. Derwinski kierował resortem ds. weteranów, utworzonym przez prezydenta George'a H.W. Busha, w latach 1989-1992. Ustąpił ze stanowiska, aby pracować w sztabie kampanii o reelekcję prezydenta.Były republikański senator z Chicago P. Fitzgerald nazwał go "gigantem w polityce stanu Illinois". Urzędujący senator z Illinois M. Kirk przypomniał, że Derwinski odegrał ważną rolę w stosunkach między Polską a USA w latach prezydentury Busha seniora, kiedy nastąpił koniec zimnej wojny i rozpad ZSRR.


    Edward Derwinski urodził się w Chicago w 1926 r. W czasie II wojny światowej walczył na froncie na Pacyfiku. Ukończył Uniwersytet Loyoli w Chicago i po studiach przejął po zmarłym ojcu kierownictwo kasy oszczędnościowo-pożyczkowej (S&L) w dzielnicy Roseland w Chicago.


    Karierę polityczną rozpoczął od wyboru do legislatury stanowej, a w 1959 r. został wybrany do Izby Reprezentantów. Kongresmanem był przez 23 lata. Następnie był podsekretarzem stanu ds. bezpieczeństwa narodowego w Departamencie Stanu, a w 1989 r. prezydent Bush powołał go do swojego gabinetu jako ministra ds. weteranów.

     

    2011

     

    W wieku 90 lat 31 grudnia zmarł w Rzymie Jerzy Kluger, jeden z najbliższych przyjaciół Karola Wojtyły od czasów szkolnych, a potem papieża Jana Pawła II. Był narodowości żydowskiej. Od kilkudziesięciu lat mieszkał we Włoszech. Urodził się w 1921 r. w Wadowicach. Jego ojciec był adwokatem i przewodniczył 2-tysięcznej gminie żydowskiej. Razem z Karolem Wojtyłą chodził do gimnazjum. W 1938 r. zdawali maturę. Wojtyła zdecydował studiować polonistykę na UJ, zaś Kluger wybrał studia na Politechnice Warszawskiej. W czasie wojny i holocaustu część rodziny J. Klugera zginęła w Auschwitz. On sam przeżył na wschodzie, został żołnierzem Armii Andersa. Uczestniczył w bitwie o Monte Cassino, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych. Od 1952 r. mieszkał w Rzymie. Przyjaźń z ówczesnym biskupem Wojtyłą odnowił w 1965 r., kiedy ten ostatni przyjechał na Sobór Watykański II. Dzień po wyborze Wojtyły na papieża, 17 października 1978 r., rodzina J. Klugera znalazła się wśród pierwszych gości Jana Pawła II. Kluger walnie przyczynił się do pierwszej w dziejach wizyty papieża w synagodze w Rzymie w 1986 r., do nawiązania stosunków dyplomatycznych między Watykanem i Izraelem w 1994 r., oraz do jubileuszowej pielgrzymki Jana Pawła II do Ziemi Świętej w 2000 r. W 2003 r. Polska Rada Chrześcijan i Żydów nadała mu tytuł „Człowieka Pojednania". 

    +  +  +

    19 października zmarł w Toronto gen. Tadeusz Sawicz - ostatni ze 145 pilotów polskich walczących w Bitwie o Anglię. Miał 97 lat. Urodzony w 1914 r. w Warszawie, w 1936 r. otrzymał promocję oficerską pilota. 29 sierpnia 1939 r. wraz ze 114. eskadrą odleciał na lotnisko polowe Poniatów. Po wielu sukcesach na froncie w Kampanii Wrześniowej, poprowadził cztery ocalałe "jedenastki" eskadry z lotniska Petlikowice do Rumunii. Po przedostaniu się do Wlk. Brytanii i przeszkoleniu w 1940 r. w Aston Down, trafił do legendarnego 303 Dywizjonu Myśliwskiego im. T. Kościuszki. Rok później przeniesiony do 316 Dywizjonu "Warszawskiego". W 1942 r. objął dowództwo 315 Dywizjonu "Dęblińskiego". W październiku 1944 r. został dowódcą 131 Skrzydła Myśliwskiego (dywizjony 302, 308 i 317). Po wojnie major (w takim stopniu zakończył służbę) Sawicz pozostał w Anglii. W 1957 r. przeniósł się do Kanady, gdzie pracował w firmach lotniczych. T. Sawicz odznaczony był Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, angielskim Distinguished Flying Cross, amerykańskimi Distinguished Flying Cross i dwukrotnie Air Medal, oraz holenderskim krzyżem lotniczym Vliegerkruis. W 2006 r. Prezydent Kaczyński mianował Tadeusza Sawicza na stopień generała brygady. 

    +   +   +

    19 października zmarł pod Myślenicami profesor Bohdan Osadczuk, wybitny ukraiński publicysta, dziennikarz i sowietolog, animator polsko – ukraińskiego pojednania jedna z najważniejszych postaci działających na rzecz dialogu między Polakami a Ukraińcami. Człowiek Pogranicza. Miał 91 lat. Przez kilkadziesiąt lat mieszkał w Berlinie. Od lat 1950-tych współpracownik J. Giedroycia i paryskiej Kultury (używał pseudonimu „Berlińczyk”). Powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych w Niemczech komentatorów wydarzeń w krajach bloku radzieckiego i ich czołowego znawcę. Wielki przyjaciel Polski. Był m.in. członkiem Rady Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Laureat licznych odznaczeń i wyróżnień. Za zasługi dla pojednania polsko-ukraińskiego Prezydent RP odznaczył go w 2001 r. Orderem Orła Białego, zaś w 2009 r. Minister Spraw Zagranicznych RP za działalność wzmacniającą pozycję Polski na arenie międzynarodowej przyznał mu Odznakę Honorową Bene Merito. 

    +   +   +

    20 września w wypadku samochodowym zginęła Halina Brylant, Prezes Miejskiego Związku Polaków im. Władysława Reymonta w Chmielniku (Ukraina), tłumacz języka polskiego, wybitna i powszechnie szanowana postać społeczności polskiej Podola. Miała 60 lat. Była też jednym z głównych filarów współpracy pomiędzy gminą Busko-Zdrój na Podkarpaciu a miastem Chmielnik, prowadzonej od 2003 r.

    +   +   +

    3 września zmarł w Watykanie kardynał Andrzej Maria Deskur. Miał 87 latPochodził z polskiej rodziny szlacheckiej o korzeniach francuskich, był synem Andrzeja Deskura i Stanisławy z Kosseckich. Studiował prawo na UJ (tajne nauczanie), a po wojnie teologię w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Krakowie i na Uniwersytecie Katolickim we Fryburgu. Święcenia kapłańskie przyjął w 1950 r. we Francji. Prowadził pracę duszpasterską we Francji i Szwajcarii, a w 1952 r. podjął pracę w Watykanie. Był referentem, następnie podsekretarzem w Papieskiej Komisji ds. Kinematografii i Radia, przekształconej później w Papieską Komisję ds. Środków Społecznego Przekazu. Brał udział w pracach przygotowawczych przed Soborem Watykańskim II i był jego ekspertem. W 1972 r. został prezydentem Papieskiej Komisji ds. Środków Społecznego Przekazu. W 1974 r. został mianowany biskupem tytularnym Tene, a w 1980 r. arcybiskupem tytularnym. W 1985 r. papież Jan Paweł II wyniósł go do godności kardynalskiej. Od 1987 r. kardynał Deskur pełnił funkcję prezydenta Papieskiej Akademii Niepokalanego Poczęcia, a w 1996 r. został podniesiony do godności kardynała-prezbitera. Kardynał brał udział w pracach licznych instytucji watykańskich. W 1991 r. odebrał doktorat honoris causa Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. Był wieloletnim bliskim przyjacielem Jana Pawła II. W 2006 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył kard. A. M. Deskura Orderem Orła Białego. 

    +   +   +

    6 sierpnia zmarł w Rzymie Roman Opałka, jeden z najbardziej znanych na świecie polskich artystów. Miał 80 lat. Urodził się 1931 r. we Francji. Po wojnie rodzina repatriowała się do Polski. W 1977 r.  artysta-malarz wrócił do Francji. Ukończył ASP w Warszawie. Tworzył w nurcie konceptualizmu. Światową sławę przyniósł mu tworzony od 1965 r. cykl obrazów Opałka 1965 /1 – .  Płótna wypełnia linearny zapis kolejnych liczb, symbolizujących chwile przemijającego czasu. Zaczął od jedynki, po latach obraz wypełniały już liczby milionowe aż po 5346903, namalowaną na ostatnim obrazie przed śmiercią.  Pierwszy obraz z tej serii znajduje się w Muzeum Sztuki w Łodzi. W 2009 r. R. Opałka otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” a w styczniu 2011 r. prezydent Komorowski odznaczył go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w Katedrze Saint Julien w Le Mans, z udziałem przedstawicieli dyplomacji RP, administracji rządowej, władz miasta, świata kultury oraz Polonii.  

    +   +   +

    21 lipca na Białorusi zmarł w wieku 96 lat kardynał Kazimierz Świątek, pierwszy arcybiskup metropolita archidiecezji mińsko-mohylewskiej po jej utworzeniu w 1991 r. Urodzony w 1914 r. w polskiej rodzinie w Estonii, został w wieku 3 lat zesłany wraz z rodziną na Syberię. Po powrocie wstąpił do seminarium duchownego w Pińsku i w 1939 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Już jako ksiądz został aresztowany przez NKWD i skazany na karę śmierci. Wyroku nie wykonano z powodu wybuchu wojny między Niemcami a ZSRR. W 1944 r. aresztowano go ponownie i zesłano na 10 lat do syberyjskich łagrów. Po powrocie do Pińska zaangażował się w odbudowę tamtejszej katedry i działalność duszpasterską. Kiedy przełom lat 80. i 90. przyniósł wolność religii na Białorusi, w 1991 r. został pierwszym arcybiskupem metropolitą nowo powstałej archidiecezji mińsko-mohylewskiej. Był nim do przejścia na emeryturę w 2006 r. W 1994 r. papież Jan Paweł II wyniósł go do godności kardynała za wybitne zasługi dla odbudowy Kościoła na Wschodzie. Na emeryturze kardynał Świątek nadal pełnił – do czerwca br. - funkcję administratora apostolskiego diecezji pińskiej. 

    +   +   +

    20 lipca w wieku 106 lat zmarł najstarszy polski kombatant II wojny światowej mieszkający na Białorusi - por. Aleksander Szakiel. Absolwent Szkoły Podchorążych w Nowowilejce, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r., aresztowany przez NKWD w 1940 r., więziony i osądzony na 10 lat łagrów, wywieziony na Daleki Wschód (Władywostok), żołnierz Armii gen. Andersa (3 Dywizja Karpacka), z którą wziął udział w bitwie pod Monte Cassino. Po wojnie mieszkał w Anglii. Na Białoruś wrócił w 1998 r. Odznaczony Krzyżem Monte Cassino, Gwiazdą Wojenną 1939-45, Gwiazdą Italii. W 2007 r. uhonorowany Medalem Pro Memoria. W ostatnich latach mianowany na stopień podporucznika, a następnie porucznika Wojska Polskiego. W 2007 r. udzielił długiego wywiadu redakcji programów dokumentalnych TVP. 

    +   +   +

      18 lipca w Fairfield (Connecticut) zmarł Andrzej J. Beck, wybitny działacz Polonii w USA. Miał 85 lat. Urodzony w Warszawie, był synem Marii z d. Słomińskiej i Józefa Becka, ministra spraw zagranicznych RP w latach 1932-1939. Po wybuchu II wojny światowej opuścił Polskę i od 1940 r. mieszkał w Stanach Zjednoczonych. W 1944 r. wstąpił do Polskiej Armii w Szkocji. W 1946 r. powrócił do USA. Ukończył studia inżynierskie na Rutgers University w stanie New Jersey. W 1983 r. założył własną spółkę Eastport Trading Co.  Jego żoną była Ewa Jędrzejewicz, córka ministra edukacji II RP Wacława Jędrzejewicza, który później powołał do istnienia Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku. Andrzej J. Beck działał w organizacjach polonijnych, w tym w Kongresie Polonii Amerykańskiej i Północnoamerykańskim Centrum Badawczym Spraw Politycznych. Był członkiem Rady Doradczej ds. programu studiów polskich w Central Connecticut State University. W latach 1993-1999 był prezesem Instytutu J. Piłsudskiego w Nowym Jorku.

    +   +   +

    16 lipca zmarł w Amsterdamie Samuel Marek (Milo) Anstadt, polsko-niderlandzki dziennikarz, pisarz i reżyser. Urodzony w 1920 r. we Lwowie, jako 10-letni chłopiec wyjechał wraz z rodzicami do Holandii. Przez całe życie zwalczał stereotyp „żydowskiego emigranta z antysemickiej Polski”. Jego wydana w 1962 r. książka „Polen, land, volk, cultuur” („Polska, kraj, naród, kultura”) weszła do niderlandzkiego kanonu książek o naszym kraju. W latach 1980-tych Milo Anstadt swoimi szerokimi kontaktami w świecie polityki holenderskiej pomagał Biuru Solidarności w Amsterdamie. Za zasługi dla Polski został odznaczony Krzyżem Kawalerskim (2004) i Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP (2011). 

    +   +   +

    14 lipca zmarł w Los Angeles Tadeusz Bociański. Miał 76 lat. Był jednym z czołowych animatorów grupującego inteligencję polonijną Klubu Kultury im H. Modrzejewskiej (Helen Modjeska Club) w Los Angeles i najdłużej urzędującym prezesem w jego historii (1983 - 1989). Mec. Bociański swoją działalnością i osobowością przyczynił się do prestiżu Klubu i ukształtowania go w takiej formie, w jakiej istnieje do dziś. Przy skromnym budżecie potrafił ściągać do Kalifornii luminarzy polskiej kultury i sceny politycznej. Jako właściciel Agencji Kulturalnej PolArt organizował na Zachodnim i Południowym Wybrzeżu USA występy znakomitych polskich teatrów i kabaretów. W 1998 r., za zasługi dla szerzenia kultury polskiej za granicą, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP. 

    +   +   +

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: